Eitt forvitið barn

Lambamæið eftir Sigurð Joensen kom út í 1960 á Ungu Føroyum. Frida í Grótinum hevði myndprýtt.

 

Tað fyrsta, eg minnist, eru søgurnar, sum pápi segði okkum. Eg minnist okkum øll sitandi á køksgólvinum og hann mitt í rokanum. Hann las sjáldan søgur úr bók, men segði tær úr minninum. Andlitið og røddin vóru so livandi, alt eftir um søgan var stuttlig, spennandi ella syrgilig. Eg komi at hugsa um ‘býtta Gutta’, sum blakaði blíð eygu eftir brúðrini. Pápi kvað úr kvæðabókum og segði okkum eisini søgur haðani.

Tann fyrsta føroyska barnabókin, hann kom heim við, var Lambamæið hjá Sigurdi Joensen.  Annars var tað mest Gluggin, har ævintýr vóru í. Tey sita føst enn.

Eg var eitt forvitið barn. Øvundaði pápa, at hann skuldi sita har og flenna fyri seg sjálvan og lesa og lesa. So eg lærdi meg bara at lesa. Eg spurdi einaferð mammu, hvat orðið “propplem” var fyri nakað og vísti henni á orðið í eini bók. - Á problem, flenti mamma.

Eg fór í skúla seks ára gomul, og tá dugdi eg at lesa. Eg las alt, eg fekk hendur á. Eg fór við eini eldri systur á bókasavnið, og frá teirri løtu var eg seld. Eg stóð har og luktaði bøkurnar. Alt var kvirt, og eg kundi ganga aftur og fram og hyggja at hesum óendaligu víddum av bókum, sum eg skjótt fór at sleppa at læna.

Men fyrst mátti eg læra danskt. So lænti eg bøkur og tað við lít. So nógvar sum eg slapp og orkaði at bera hvørja ferð.

Grimms eventyr fekk meg at øtast og marruna at vitja í heilum. So vóru tað bøkurnar hjá Jules Verne og slíkar sum Den sidste mohikaner og Kong Salomons miner.

Á mammasta, denn tíð við spenningi og nýggjum ella ongum sjónarringum, har tú ferðaðist á hestbaki yvir óspiltu víddirnar í Ameriku, ella tú vart ávegis til mánan ella til ein goymdan bý á havsins botni. Hasir rithøvundarnir hava ábyrgdina av, at nógvir smáir føtur fóru uppfrá og komu kanska ongantíð rættiliga niður á aftur.

Samstundis las eg alt, sum pápi átti. Har vóru m.a. Heðin Brú og William Heinesen.  Grøn var min barndomsdal stóð eisini har. Eg var als ikki búgvin til tær bøkurnar, men mær dámdi betur Heðin Brú enn William. Eg helt hann vera nokkso droyan.  Eg las í songini um kvøldið, til mamma sløkti, og so tendraði eg eina lummalykt og las víðari. Um dagin, tá eg kom úr skúla, gjørdi eg skúlating, men undir skúlabókini lá altíð ein onnur, sum eg las samstundis.

Uppi á ovastu hill hjá pápa stóðu tvær bøkur. Det fuldkomne ægteskab og Den fuldkomne kvinde, sum ein yvirlækni hevði skrivað. Tað vóru tær bannaðu bøkurnar. Eg veit ikki, um pápi helt, at vit ikki høvdu nóg mikið av hugflogi at røkka  upp hagar, men við at stápla krakkar eydnaðist tað sjálvandi.

Nú kom tíðin, har romantikkurin gjørdi innrás. Eg varnaðist bøkurnar hjá Helen Dore Boylston um sjúkrasystranæmingin Sue. Og so fór tann røðin á rull. Piger i i blåt, Piger  i gråt, Piger i hvidt, Sue tager affære, Lægens højre hånd, Gift med lægen, Atter i hvidt.

Ja, hvat var tað ikki fantastiskt.

Eg skuldi vist nevna eina bók, men nú fóru tær av stað við mær enn einaferð.

 



Aftur